Christmas & New Year Message of Cardinal Charles Bo

(“Lungnop Kilemna in Note tawh Omkhawm Ta Hen”

Azahtak huai Galkapmangpa Min Aung Hlaing leh Kawlgam sungah mun tuamtuam pan pan mun thupi a sem Ulian te, Alianbel Siampipa tangmi in Kawlgam ah ahong om Msgr. Andrea Ferrante, Kawlgambup Christian te kipawlna pan makaipi ahi Siadawte leh kongit thuzui ka tanu, ka tapa te aw “Peace be with you” “Lungnop kilemna note tawh omkhawm ta hen” cih kammal pen tum akum tul tampi lai pek in mi nam khampeuh leh Biakna ki banglo pawl tuamtuam te khat le khat a kiho uh ciangin azat uh kammal ahi hi.

Na khempeuh a uk akem Pa Pasian in Naupangno khatin mihing suahna ahong la ahi hi. Mihing suahna ahong lak khit ciang thahna athuak dong a niampen dinmun ah a om Pa Pasian ii mihing suahna ahong lak na pen Nupi khat ii gil sung pan hong kipan khia in Bethlehem khua Bawng an nekna kuangsung pan hong ki lang khia hi. Topa Jesu hong suah khit ciangin “Leitungah lungnop kilemna om ta hen” ci-in Vantungmi te in la asak kawmun Pa Pasian in acing akem omlo naungekno khatin hongsuah khiatna thu hong tangko khia uh hi. Naungekno khatin a kidal na ding luum leh tei bangmah neilo hi. Kidal zawh nang tha tang zong neilo ahih manin baih takin a guhleh a tang te a kitan thei din mun ah a om ahi hi. Tua bang hi mah ta leh naungekno in eite lungtang sungah hong lutin eite lungsim a kikhel zawh nangin zong sep zawhna tha nei veve hi. Naungekno in bang hong phawk sak hiam cih leh leitung mite pen gul le tang a kitan thei mi khat ih hih na leh tom kal sung bek a nungta ding ih hih na thu te hong phawksak hi. Pa Pasian in ama kianga om vangliatna khempeuh suahkhia in leitungah mihing suahna a hong lakna in, leitungah mihing khempeuh lungnop kilemna tawh ih nuntak kim theih nang lam hong lak hi. Topa Jesu in a galte ii amat ma in a mah tawh a om khawm a nungzuipite hi bangin thapiakna khat nei hi. “Lungnop kilemna note kong nusiat hi. Keima lungnopna note kongpia hi. Leitung mite piak bangin kei mah in note kongpia kei hi. Note na lungkham kei unla, na lau kei un” (Jn 14:27). Topa Jesu in gal pen gal bangin mulo in itna lah ding thu a genna pen a nungzuipite in sang zolo uh hi. Topa Jesu a that nuam galte a om lam pen a nungzuipite in thei uh hi. Tua thu pen Topa Jesu in zong thein a pi-in kilemna ding thu mah gen veve hi. Tua Topa Jesu ii thugenna pen nungzuipite in a san zawhlohna pen Laisiangtho in gitlohna hi ci-in na gen hi. Topa Jesu a man dingin a pai agalte a nungzuipite in dalin a namsau tawh a sat ciangin a nungzuipa kiangah “Na namsau a paai ah siat in” (Jn 18:11) ci-in na kham hi.

A thokik Topa Jesu tawh Christian te ii neih lungnop kilemna in galhiam omlo lungnop kilemna ahi hi. Topa Jesu in ama hun sungin Gam vai leh Minam vai te ah galhiam omlo in a kikhel nangun na na sem khit hi. Ei Christian te khempeuh in zong hih a manpha Topa Jesu ii lam honglahsa lampite zui-in galhiam zong lo-in lungnop kilemna ih ngah nangin Topa Jesu in eite hong sam hi. A zawngkhal pen te tungah itna leh hehpihna piakna in a thuak haksatna te uh pan hehnepna pia zo in a liamnma te uh zong pan damna pia zo ding hi.

Mi khempeuh in lungnop kilemna pen deih tak in zong kisam tek uh hi. A hizongin nisim naisim in a khangto leitung ii picin lohna hangin lungkham buaina kinei ciat hi. Mihing khat leh khat cih bek tham lo in gambuppi in zong ka din mun kip nawnlo hi ci-in lungkham buaina kinei kim ciat a hih manin lungnop kilemna pen mundang a gamlapi ah a om, na khat kisa kha hi. Tua ahih manin Lungnop kilemna ngah na ding ci-in galdo dingin kiging ngeingai uh hi. Gam uk kumpi te in galdo nang galvan a kicingin nei kei leh, amaute galhiam tawh a do mite galhiam mah tawh do kik zo kei leh a gam sunga om mite in amau te ii makaihna pen a gina lo, a tha hatlo gamuk kumpi ci-in ngaih sun uh hi. Tua ahih manin galvan lei na ding ci-in khat leh khat kidem bawl in galvan lei kholhna bek bek in 2024 kum in leitung buppi ah Dollar 2718 billion bang kizang khia hi ci-in ki ciamteh hi. Gam khempeuh in galvan leikholhna pen sep loh a pha mawh khatin ngaih sun ciat uh hi.

Hi bangin buaina tuamtuam te ii a kipatkhiatna bulpi in bang hiam ciah leh gam khat leh gam khat, mi khat leh khat kizopna te ah ih zuih ding lungsim puakzia te pen thukham tung, thu man thu tak tung leh upna muanna tungah kinga lo-in, launa, patauh lung hihmawh luat na, gualzawh nopna leh uk cip nopna te tungah a kingak hang ahi hi. Tua ahih manin mihing te pen lau na leh patauhna lungsim tawh ki nungta ciat hi. Lamet loh laitak in gal kidona meikuang hong om thei ding hi ci-in launa lungsim tawh ki nungta ciat hi. Eite in gal tun ding launa lungsim tawh ih nuntak laiteng in galvan te ki lei-in kiginkholhna pen ki khaktan zo ngilo ding hi. Tu in leitungah kum sawt a ki mang lungnop kilemna ih ngah theih na ding pen galvan neih zah ki bang ding cih thu hi lo zaw in a lang nih in khat leh khat ki zahtak na leh ki huh diamdiam na bek tawh ki ngah zo ding hi cih thu pen limtak in ih tel ding kisam hi.

Tua ahih manin A lianbel Siampipa Pope Leo XIV na in leitungah Galvan khempeuh paih khiat kim zawh nang lam hong lak hi. Galvan khempeuh pai khia ding cih na ah ih muh theih kidona galvan te paihkhiat ding sangin eite ii ih lungtang sung leh ih lungsim ngaihsutna sungah ih kep galvan te ih paih khiat zawh nang A lianbel Siampipa in hong han thawn zaw hi. Lungnop kilemna ih cih pen ih tun dongin ih pai ih tupna (goal) khat sangin a thupi zaw na khat ahi hi. Lungnop kilemna ih cih pen khualzinna khualzin na lampi khat a hih banah tu laitakin a om gige na khat zong ahi hi. Lungnop kilemna in a om takpi ahih manin eite ii lungtang sungah mun hong la nuam mahmah hi. Eite in lungnop kilemna tawh kihen in eite lungtang sungah mun a pia hile hang lungnop kilemna ii a gimnam leh a nopcitna te pen eite ii lim leh pam ah a hawm khia zo ding te ih hi hi. Tua a hih manin Misiangtho Augustine in “Lungnop kilemna midangte tungah na piak nop leh a masa pen in nang mah in nei masa in. Lungnop kilemna sungah kiptak in om phot in. Midangte meikuang bangin na zelh nop leh tua mei pen nang sungah kuang sak ziahziah phot in” ci-in hong hilh hi.

Galhiam te ih suksiat theih nang a kisam lampi dang khatin Biakna nasemte ii pan mun ahi hi. Mihingte ii ngaihsutna leh kam pau nate ah zong galhiam te a kithuah theihna pen leitung mun tuamtuam ah ih mu thei hi. Gam vai kidona, minam vai idona leh gongtat nasepna mun te ah Biakna Pawlpi min suangin zong na kisem thei kha hi. Tua ahih manin Pasian min paulap in gongtat nasep na zatloh ding pen thu um mite khat ciat ii nasep vaipuak ahi hi. Tua ahih manin Biakpiakna thungtna te, kha thu lamah zuih ding thu khun te pen Biakna Pawlpi khat leh khat kihilh in kikupkhopna te in lungnop kilemna ngah na ding lampi hoih te ahi uh hi. Leitung a om Biakna Pawlpi tuamtuam te in kigalneih in ki muhdah ding sangin khat leh khat kikup khopna mun, thu man thu tak zui-in khat leh khat mawh kimaisakna a ki piakna mun te leh lungnop kilemna inn te a hih na dingin ki pawlin hanciamna tawh sep khop ding ahi hi.

Lungnop kilemna ngah nang na a sem te pen mi hampha, mi thupi taktak te ahi uh hi. Kawlgam sungah lungnop kilemna a om na dingin lampi tuam tuam pan hanciam takin na a kisepna te khempeuh ih Biak Topa Pasian in thupha hongpia ta hen la, kum 2026 kum pen Kawlgam aa ding bek hi lo-in leitung buppi aa dingin lungnop kilemna kum hong hi ta hen ci-in deihsakna lianpi tawh thu ngetsak ciat ni. Tuni-in leitungah gal a pianna hang, gongtatna hang leh liangko kikimloh na te hangin mi tampitak ii lametna te lung man huai hi mah ta leh lungnop kilemna in mihing te aa dingin amang thei lo akisam den that ahi hi.

Mawhna leh gongtatna te pen mihing te ii thanemna pan a hong piang khia hi mah ta leh mawh kimaisakna leh itna hehpihna neihna te in mihingte mihoih a hong suaksak kik thei thagui/thatang te ahi uh hi.

Thu kikupkhopna, thu kingaihsak zawhna leh thuakzawh hatna te in kikhen thangna te panin kizopkik nang lei te hongdawh sak in ki pumkhatna hongpia hi.

* A masa pen in a thanem mite, ahihpih huai mizawng te leh galhang tawh haksatna a thuak galtai te ii kahna aw kiza ciat ta hen.

* Lungnop kilemna pen kammal bek hi lo-in gamtatna tawh kizui ciat ta hen.

* Hoihna phatna khempeuh tawh a kidam Pa Pasian aw, nangma ii lungnop kilemna in leitung ii buaina, nawngkaina te khempeuh sangin a sangzaw lungnop kilemna ahi hi. Leitung mun khempeuh ah ki-itna leh lungnop kilemna te a kizelh zawh na dingin kote pen lungnop kilemna thu a puak sawltak te hong hisak ta in. Hih ka thungetna te uh Topa nangma ii itna leh hehpihna te tungah upna leh muanna lianpi tawh kong ngen uh hi Pa Pasian aw! Amen.

Fr.Joseph Mung
Fr.Joseph Mung
Articles: 1675

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *